Polska 2.0

W dzisiejszej Rzeczpospolitej informacja o mizernej liczbie wniosków (5) o dotacje w ramach działania 8.3 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Działanie to poświęcone jest przeciwdziałaniu wykluczeniu cyfrowemu. Pięć wniosków na dotacje o które mogą starać się gminy i organizacje pozarządowe to bardzo mało. Niestety sposób zdefiniowania na co dotacje mogą być przeznaczone nie zachęca wielu samorządów do udziału w programie. Co gorsze wątpię by zrealizowane zostały cele związane z przeciwdziałaniem wykluczeniu cyfrowemu, bo program w zbyt dużym stopniu koncentruje się na problemie dostępu do komputerów i internetu, a w zbyt mały na problemie braku umiejętności i motywacji do korzystania, co w znacznie większym stopniu wpływa na to, że wciąż stosunkowo niewiele Polaków korzysta z tych technologii.

W orędziu wygłoszonym 2 maja, premier Tusk mówił między innymi:

[...] Polscy uczniowie na tle swoich rówieśników z innych krajów wypadają zazwyczaj rewelacyjnie. Jednak we współczesnym świecie nawet najlepszy polski uczeń przegra rywalizację ze swoim kolegą z Zachodu jeśli komputer i internet nie będą dla niego środowiskiem naturalnym.
Oczywiście wiele polskich dzieci ma swoje komputery, godzinami buszuje po internecie, a rodzice wręcz zamartwiają się, że ich pociechy spędzają zbyt wiele czasu przed ekranem. Ale równie wiele polskich dzieci dostępu do komputera nie ma, a w dzisiejszym świecie jest to najprostsza droga do wykluczenia. Tu może pomóc państwo. Na świecie odbyła się już informatyczna rewolucja. Przyszedł czas, abyśmy my urządzili informatyczną rewolucję w naszych szkołach. Chciałbym Państwu ogłosić, że powołuję zespół, który opracuje program pod wszystko mówiącym hasłem: “Dostęp do komputera dla każdego ucznia”. Tak jak każdy polski uczeń ma prawo do ciepłego posiłku, tak powinien mieć też dostęp do komputera, oprogramowania edukacyjnego i internetu. To zrewolucjonizuje polską edukację i wyrówna szanse między dziećmi z rodzin biednych i bogatych.[...]

I faktycznie wiele Polskich dzieci ma komputery. Jeśli spojrzeć na osoby, które się uczą to w marcu 2007 aż 80% z nich posiadało w domu komputer. Wśród uczniów ze szkół podstawowych i gimnazjów komputer ma ponad 75%, na poziomie szkoły średniej już ponad 86%, a wśród studentów 90%. Zdecydowanie najrzadziej posiadają komputer we własnym domu uczniowie szkół zawodowych. Na marginesie warto dodać, że to wcale nie względy finansowe mają podstawowe znacznie dla tego, czy w gospodarstwie domowym jest komputer, czy go nie ma.

Przejęcie się losem tych 20% uczniów, którzy nie mają komputera w domu ma oczywiście sens. Jednak jak pokazują badania (np. przytaczana tu Diagnoza Społeczna), samo posiadanie komputera czy dostępu do internetu nie jest gwarantem wyrównania szans. Znacznie ważniejsze jest to jak te technologie są wykorzystywane. Niestety te same badania pokazuję, że osoby z gospodarstw domowych o gorszej pozycji społecznej i sytuacji materialnej wykorzystują komputery przede wszystkim do rozrywki, podczas gdy osoby w lepszej sytuacji życiowej znacznie częściej korzystają w sposób instrumentalny – np. do nauki. Może się więc okazać, że samo skoncentrowanie się na problemie dostępu, zamiast do wyrównania szans, doprowadzi do pogłębienia istniejących nierówności. Dlatego tak ważny jest problem edukacji na co ciekawie zwraca uwagę Mirek Filiciak pisząc, że “Kłopoty zaczynają się dopiero, kiedy komputer stoi już przed uczniem.”